About: Historie van Mejuffrouw Sara Burgerhart by Wolff en Deken

HISTORIE VAN MEJUFFROUW SARA

Produced by Anne Dreze and Marc D'Hooghe.

HISTORIE VAN MEJUFFROUW SARA BURGERHART

door

BETJE WOLFFenAAGJE DEKEN

MET INLEIDING VAN EN VERKORT DOOR J.B. MEERKERK

[Illustratie: Betje Wolff en Aagje Deken.

Natuur plaatst onzen geest als 't waare in 't aangezicht;Zy doet der menschen ziel meest door zyne oogen spreken; Wie onze werken leest herkent dra ook zeer ligtUyt beider Beeltenis, wieBEKKERzy, wieDEKEN.

Prent van A. Cardon naar teekening van W. Neering.]

INLEIDING.

VoorELISABETH WOLFF BEKKER(1738 1804) is in het buitenland zoo nu en dan wel notitie genomen van onze litteraire kunst gezwegen natuurlijkvan de latinisten uit den renaissancetijd; enLAROUSSEkent naastREMBRANDTtegenwoordig ookVONDELdoch eigenlijk tellen we paseenigszins mee in den vreemde naSARA BURGERHART,dat in het Franschwerd vertaald waar de Schrijfster niets mee ingenomen was. Ze meendedat haar boek eigenlijk niet te vertalen was en alleen verstaanbaar voorHollanders. En ze had daarin volkomen gelijk, ook naar het oordeel vanBUSKEN HUET,die o.a. schreef: "om die kunst te waardeeren moet men vande natie zijn."

Gaat er bij elke vertaling van een goed boek iets moois verloren, zeerstellig, meen ik, moet dit het geval zijn met de uitstekende werkenvanBETJE WOLFF. Ze zijn zoo door en door Hollandsch, als de _CameraObscura_ b.v., als heelveel van _Multatuli_, dat vreemdelingen ergewoonlijk onverschillig voor blijven, inzonderheid als niet deintrigue van den roman op zichzelf belangstelling wekt, als wederombijBETJE.

Ik spreek hier alleen vanBETJE WOLFF,echter zonder haar vriendinAAGJEDEKEN(1741 1804) tot bloot belangstellende te willen verkleinen. Er isover het al of niet samenwerken heelveel getwist; ikevenwel meen datAAGJEveel meer is geweest dan toeschouwster, al laat ik die kwestiehier rusten en noem ik alleenBETJE'S naam.

Wie zich nu tot het lezen zet van _Sara Burgerhart_, moet zichtenminste eenigermate een voorstelling maken van den tijd waarin hetboek werd geschreven (1782). Wij zijn te allen tijde een volk vantheologen geweest, is er terecht gezegd, en dat zijn we gebleven; datwaren we vooral nog inBETJE'S dagen. Doch toen inzonderheid was hetgeloof verstelseld en verdogmatiseerd, het leven was verdord in dengodsdienst, veruiterlijkt, en de nieuwe denkbeelden waren nog verward:'t was voor 't reveil, waarvanDA COSTAde dichter werd, en de_Aufklaerung_, wier profeetKINKERworden zou, schemerde nauwelijks.BILDERDIJKvervroegrijpte pas.

LOCKE(1632 1704) en de oudereDESCARTESvooral (1596 1650) haddeninvloed gehad;BOILEAU(1630 1711) enVOLTAIRE(1694 1778) waren veelgelezen;ROUSSEAU(1712 1778) was aan 't woord: _Nouvelle Heloise_,_Julie_, _Emile_, _Contrat Social_ behoorden tot de in zekere kringenpopulaire lectuur en tot die kringen behoordeELISABETH WOLFF. Erbestaat een portret van haar als jong meisje met POPE'S beroemd boek:_Essay on Man_ in haar hand. Dat lierdicht verscheen in (1733).

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106